स्वच्छता, पर्यावरण संरक्षण व शून्य कचरा व्यवस्थापन उपक्रम

मा. सरपंच सौ. हर्षदा निखिल मयेकर यांच्या नेतृत्वाखाली नागाव ग्रामपंचायतीत स्वच्छता, पर्यावरण संरक्षण आणि शाश्वत विकासाला विशेष प्राधान्य देण्यात आले आहे. स्वच्छता ही केवळ एक मोहीम न ठेवता ती ग्रामस्थांच्या दैनंदिन जीवनाचा अविभाज्य भाग बनवण्याचा प्रयत्न करण्यात आला आहे. याच उद्देशाने गावात शून्य कचरा व्यवस्थापन (Zero Waste Management) प्रणाली प्रभावीपणे राबविण्यात आली आहे. गावातील प्रत्येक घरामध्ये कचरापेट्यांचे वाटप करून ओला व सुका कचरा वेगळा करण्याची सवय निर्माण करण्यात आली आहे. घंटागाडीच्या माध्यमातून दररोज घराघरातून कचरा संकलन केले जाते आणि त्याचे योग्य वर्गीकरण करून त्याची वैज्ञानिक पद्धतीने विल्हेवाट लावली जाते. सुका कचरा (Dry Waste) ठराविक कालावधीनंतर स्वतंत्रपणे संकलित करून त्याचे पुनर्वापर आणि योग्य व्यवस्थापन केले जाते. तसेच गावात निर्माण होणाऱ्या वैद्यकीय कचऱ्याच्या (Medical Waste) सुरक्षित व्यवस्थापनासाठी विशेष काळजी घेण्यात येते. डॉक्टर आणि आरोग्य संस्थांकडून निर्माण होणारा कचरा स्वतंत्रपणे संकलित करून अधिकृत पद्धतीने त्याची योग्य विल्हेवाट लावली जाते, ज्यामुळे पर्यावरण आणि नागरिकांच्या आरोग्यावर कोणताही दुष्परिणाम होऊ नये याची दक्षता घेतली जाते. नागाव हे पर्यटनदृष्ट्या महत्त्वाचे समुद्रकिनारी गाव असल्यामुळे किनारपट्टी स्वच्छ ठेवणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे. या दृष्टीने स्वयंचलित बीच क्लिनिंग मशीनच्या माध्यमातून समुद्रकिनाऱ्याची नियमित स्वच्छता केली जाते. तसेच पर्यटक आणि ग्रामस्थांमध्ये स्वच्छता व पर्यावरण संवर्धनाबाबत जनजागृती केली जाते. ब्लू फ्लॅग समुद्रकिनारा मानांकनाच्या निकषांनुसार स्वच्छता, कचरा व्यवस्थापन आणि पर्यावरण संरक्षणाच्या सर्व बाबींची काटेकोर अंमलबजावणी करण्यात येत आहे. या सातत्यपूर्ण प्रयत्नांची दखल घेत नागावला ब्लू फ्लॅग पायलट मानांकन प्राप्त झाले आहे. स्वच्छतेचा विचार घराघरापर्यंत पोहोचवण्यासाठी गावातील प्रत्येक घरामध्ये वैयक्तिक शौचालय सुविधा उपलब्ध करून देण्यात आली असून उघड्यावर शौचप्रवृत्ती पूर्णतः बंद झाली आहे. यामुळे गावात स्वच्छ, आरोग्यदायी आणि सन्मानपूर्ण जीवनमान निर्माण झाले आहे. महिलांच्या आरोग्य आणि स्वच्छतेच्या दृष्टीने “आता माझी पाळी” या उपक्रमांतर्गत मासिक पाळी स्वच्छतेबाबत जनजागृती तसेच महिलांना व किशोरवयीन मुलींना मोफत सॅनिटरी पॅडचे वाटप करण्यात येते. या उपक्रमामुळे महिलांमध्ये आरोग्य व स्वच्छतेबाबत जागरूकता वाढत असून सामाजिक गैरसमज दूर करण्यास मदत होत आहे. या सर्व उपक्रमांमुळे नागाव गावात स्वच्छता ही केवळ प्रशासनाची जबाबदारी न राहता ग्रामस्थांच्या सक्रिय सहभागातून राबवली जाणारी सामूहिक चळवळ बनली आहे. मा. सरपंच सौ. हर्षदा निखिल मयेकर यांच्या नेतृत्वामुळे नागाव गाव स्वच्छ, पर्यावरणपूरक आणि शाश्वत विकासाचा आदर्श नमुना म्हणून पुढे येत आहे.